رسیور مایع (Liquid Receiver) مخزنی در سیستم تبرید است که برای ذخیره مبرد مایع در سمت فشار بالا به کار می‌رود. این تجهیز را معمولاً پس از کندانسور و در مسیر خط مایع، پیش از شیر انبساط نصب می‌کنند و مبرد مایع خروجی از کندانسور را پیش از ورود به بخش انبساط در خود ذخیره می‌کند.

مبرد پس از خروج از کندانسور و تبدیل شدن به مایع وارد رسیور می‌شود. زمانی که بار برودتی کاهش پیدا می‌کند، مقدار مبرد موردنیاز برای گردش در مدار نیز کاهش می‌یابد و رسیور می‌تواند بخشی از مبرد مایع را در خود ذخیره کند.

با افزایش بار برودتی و افزایش نیاز مدار به جریان مبرد، مبرد ذخیره‌شده دوباره وارد خط مایع می‌شود و به سمت شیر انبساط حرکت می‌کند.

به این ترتیب، رسیور با ذخیره و آزادسازی مبرد متناسب با شرایط کاری سیستم، امکان تأمین پیوسته مبرد مایع در مسیر انبساط را فراهم می‌کند. این عملکرد به‌ویژه در سیستم‌هایی که بار برودتی در طول بهره‌برداری تغییر می‌کند، اهمیت دارد.

چرا ظرفیت رسیور و میزان پرشدگی آن اهمیت دارد؟

ظرفیت رسیور باید به‌گونه‌ای انتخاب شود که بتواند مبرد اضافی ناشی از تغییر شرایط کاری سیستم را در خود ذخیره کند و در عین حال، فضای کافی برای انبساط مبرد مایع باقی بماند. بنابراین، حجم اسمی مخزن به‌تنهایی معیار مناسبی برای انتخاب رسیور نیست و باید مقدار شارژ کل سیستم، شرایط کاری و مقدار مبرد موردنیاز برای ذخیره‌سازی را نیز بررسی کرد.

یکی از معیارهای مهم در طراحی رسیور، محدود کردن میزان پرشدگی مخزن به حدود ۸۰ درصد حجم داخلی آن است. فضای باقی‌مانده امکان انبساط حرارتی مبرد را در شرایط افزایش دما فراهم می‌کند. اگر رسیور بیش از حد پر شود، افزایش حجم مبرد مایع می‌تواند فشار زیادی در فضای بسته ایجاد کند.

برای تعیین ظرفیت موردنیاز رسیور، باید مقدار مبرد موجود در مدار را در شرایط مختلف بهره‌برداری بررسی کرد. تغییر بار برودتی می‌تواند مقدار مبرد موردنیاز برای گردش در مدار را تغییر دهد و رسیور باید بتواند مبرد اضافی را در این شرایط در خود نگه دارد.

در سیستم‌هایی که از پمپ‌داون (Pump Down) استفاده می‌کنند، ظرفیت رسیور اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. در فرآیند پمپ‌داون، شیر برقی خط مایع مسیر ورود مبرد به بخش کم‌فشار را می‌بندد و کمپرسور برای مدت کوتاهی به کار ادامه می‌دهد. کمپرسور مبرد موجود در بخش کم‌فشار را به سمت فشار بالا منتقل می‌کند و مقدار قابل‌توجهی از مبرد در رسیور جمع می‌شود. بنابراین، رسیور باید ظرفیت کافی برای نگهداری این مقدار مبرد را نیز داشته باشد.

در نتیجه، انتخاب رسیور فقط بر اساس حجم مخزن یا مقدار مبرد موجود در خط مایع انجام نمی‌شود. طراح باید شارژ کل سیستم، تغییرات بار برودتی، شرایط پمپ‌داون و فضای لازم برای انبساط حرارتی مبرد را هم‌زمان در نظر بگیرد.

رسیور مایع چه تفاوتی با اکومولاتور دارد؟

با وجود اینکه هر دو تجهیز ممکن است حاوی مبرد مایع باشند، رسیور مایع و اکومولاتور وظایف متفاوتی در مدار تبرید دارند. رسیور برای مدیریت و ذخیره مبرد مایع در سمت فشار بالا طراحی شده، در حالی که اکومولاتور در سمت مکش قرار می‌گیرد و هدف اصلی آن جلوگیری از ورود مبرد مایع به کمپرسور است.

در رسیور ممکن است مبرد به‌صورت مایع و بخار حضور داشته باشد و بخش مایع معمولاً در قسمت پایین مخزن قرار می‌گیرد. در مقابل، اکومولاتور باید بتواند مبرد مایع برگشتی از اواپراتور را نگه دارد و اجازه ندهد این مایع مستقیماً وارد کمپرسور شود. به همین دلیل، ساختار داخلی اکومولاتور معمولاً پیچیده‌تر از رسیور است و مسیر مناسبی برای بازگشت تدریجی روغن و مبرد به کمپرسور دارد.